روش کاشت گیاه دارویی به لیمو Lippia citriodora

اشکال مصرف:
۱-    دارویی: گیاه خشک- تازه، چای کیسه ای و شربتی به نام به لیمو خالص در مراکش.
۲-    آرایشی: ادکلن- استعمام با این گیاه- رفع خستگی چشم. اکنون کرم آبرسان و رطوبت دهنده ای به نام  Verbena hydrolates در اسپانیا به قیمت ۱۲ دلار ساخته شده است که کرم آرایشی است.
۳-    نوشیدنی ها: نوشیدنی های مطبوع به عنوان هضم کننده غذا

خصوصیات گیاهشناسی:
درختچه ای است پایا، خزان کننده ، با ارتفاع ۵/۰ تا ۲ متر . از مشخصه های این خانواده و این گیاه میتوان به ساقه های ۴ گوش ،میوه سفت و پرچمهای ۴ تایی که ۲ به ۲ بوده یعنی  (دی دینامند)
اشاره نحوه ، برگهای این گیاه ساده و فراهم و خشن بصورت مجتمع ۲ تا ۴ برگ بوده. گلهای کوچک که از خارج سفید و از داخل آبی مایل به بنفش است، گل آذین در منابع خوشه ای ، گرزن و حتی سنبله ذکر شده است. این خانواده با خانواده ی روناس و نعناغ شباهتهایی دارد.
جنس Lippia  دارای ۲۲۰ گونه میباشد.. البته در برخی منابع گونه های این جنس را ۱۰۰ گونه معرفی کرده اند.

منشا و خاستگاه:
این گیاه بومی آمریکای جنوبی: شیلی، پرو و آرژانتین میباشد و اولین بار توسط اسپانیایی ها در سال ۱۷۸۴ میلادی از آمریکای جنوبی به اروپا آورده شد. این گیاه به نام پزشک گیاه شناسی بنام lippi که در حبشه به قتل رسید، نامگذاری شده است و citriodora به معنای شبه لیمو به خاطر بویش که شبیه لیمو است، نام نهادند

اکولوژی:
به لیمو گیاهی است مقاوم به سرما تا (۵-) درجه سانتیگراد که گاها تا (۱۶-) درجه سانتیگراد را در سمنان و کرج توانسته است تحمل کند). به آب و هوای ملایم و آفتابی و مصون از بادهای شدید نیاز دارد. در خاکهایی با بافت متناسب و عمیق و نیز در خاکهایی با زهکشی خوب، خشک و فقیر رشد میکند. اسیدیته مورد نیاز حدود ۷ است. زمان گلدهی از جولای تا آگوست یعنی از مرداد تا شهریور میباشد. در یخبندان پرطاقت است. در ایران آنرا میتوان در جنوب فارس، شمال هرمزگان، جنوب غربی استان مرکزی، شمال خراسان، جنوب مازندران، مرکز گلستان و شرق گلستان کشت دارد.

تکثیر:
جنسی: این گیاه به علت عدم جوانه زنی بذور، با بذر تکثیر نمیشود.
غیر جنسی: تکثیر غیر جنسی از طریق قلمه، خوابانیدن و پاجوش است. قلمه گیری یا خوابانیدن را میتوان از بعد از بهار در خزانه یا در صورت شرایط مساعد هوا در فضای آزاد انجام داد. البته قلمه گیری در اواخر پاییز توصیه شده که زمان مناسبی است و کاهش هزینه را در بر دارد، زیرا با یک پوشش پلاستیکی بستر قلمه گیری ابتدایی میتوان گیاه را تکثیر کرده و برای اول بهار به رشد مطلوب برسانیم. قلمه بعد از ۳ تا ۴ ماه از زمان قلمه گیری آماده انتقال به زمین اصلی است. زمان کاشت در زمین اصلی بعد از خطر یخبندان بهاره است که باید توجه داشت به لیمو به انتقال بسیار حساس است و بهتر است بعد از گلدانی کردن و یا داشتن امکانات بعد از یکسال از قلمه گیری آنها را به زمین اصلی منتقل کنیم. تعداد قلمه های مورد نیاز با توجه به فواصل کشت که اشاره خواهد شد، بین ۱۷۰۰۰ تا ۶۲۵۰۰ قلمه میباشد.

کاشت:

این گیاه به عنوان یک گیاه دارویی- معطر و زینتی کشت میشود. نیاز اصلی غذایی ۲۰۰-۱۵۰ کیلوگرم کود ازته، ۳۰۰-۲۵۰ کیلوگرم کود فسفر و ۱۰۰-۸۰ کیلوگرم در هکتار کود پتاس میباشد که کودها را قبل از کشت به خاک افزوده و شخم میزنیم. فواصل کشت در اسلونی با بهترین مواد موثره  cm ۴۰*۴۰ توجیه شده است که در هر ۱۰۰ متر مربع میتوان ۸/۱۱ کیلوگرم برگ خشک و ۳/۱۱۹ میلی لیتر اسانس به دست آورد که با این فواصل حدود ۶۲۵۰۰ قلمه نیاز میباشد. اما در کشت مکانیزه و استفاده از حداقل ادوات کشاورزی و تحقیقات دیگر فواصل کشت ۱۲۰-۵۰*۸۰-۴۰ در نظر گرفته اند که قلمه مورد نیاز حدود ۱۷۰۰۰ تا ۳۱۵۰۰ قلمه است. سیستم آبیاری را بصورت فارو، قطره نیمه متحرک انجام داد.
داشت:
نیاز آبی گیاه با توجه به فاکتورهای نیاز آبی بین ۵-۱۰ روز اعلام کرده اند. به لیمو به غرقابی شدن نسبتا حساس ا ست. بیماری خاصی برایش گزارش نشده است ولی دوآفت کنه هنگام نگهداری در گلخانه گزارش شده است. در پاییز بعد از برگ ریزان بهتر است گیاه از ۱۰ تا ۱۵ سانتی متر طوقه، هرس شود. در زمستانهای سرد برای جلوگیری از سرما زدن ریشه و گیاه بایستی روی اندام گیاهی را با برگ و کاه و کلش کاملا بپوشانیم.اگر گیاه دچار سرمازدگی شد،  با  آبیاری و کوددهی  مناسب و به موقع میتوان امیدوار به  جوانه زنی تاخیری گیاه بود.
برداشت:
برداشت گیاه را در سال میتوان ۲ تا ۳ بار انجام داد. در ماههای خرداد، مرداد و مهر که تعداد دفعات برداشت با توجه به شرایط تغییر میکند. بیشترین مواد معطر گیاه در زمان گلدهی است و برداشت از برگهای بالایی بهتر است صورت گیرد. برگها را باید در هوای آفتابی که بیشترین اسانس و عدم وجود شبنم است، برداشت نمود. برگها در هنگام جمع آوری نباید پاره شود. برگها را برای نگهداری در انبار بایستی حداکثر در دمای ۳۵ درجه سانتیگراد خشک کرد. در هر ۱۰۰ گرم برگ خشک از ۸۱/۰ تا ۱۹/۱ میلی متر اسانس بدست آمده بود. عملکرد برگ خشک در هکتار برابر ۱۲۰۰ کیلوگرم است. به علت هرس کلی گیاه، میتوان به خوبی گیاه را تا ۸ و ۹ سالگی برداشت اقتصادی نمود، البته تحقیقی در دست نیست. از هر ۱۰۰ کیلوگرم برگ خشک به مقدار معادل ۵۱۰ گرم اسانس بدست می آید.

قسمت مورد استفاده:
برگ – اسانس
ترکیبات یا مواد موثره:
به لیمو دارای ۹/۰ تا ۵/۱ درصد اسانس که شامل سیترال citral ، سینوئل cineol  لیمونن  limonen  ، جیرانیول geraniol میباشد که این گیاه دارای موسیلاژ، تانن و فلاونوئیدها میباشد و عاری از الکالوئیدها هستند. اسانس به لیمو مراکش، از برگ گیاه با روش تقطیر با بخار بدست می آید.

ارزش دارویی:
از لحاظ ارزش دارویی، گیاه به لیمو نسبت به بادرنجبویه از سهم بیشتری از لحاظ کیفی برخوردار است. به علت رفع اختلالات حرکت دوده ای روده و معده بطور عالی بعلاوه خاصیت آرامبخشی و رفع افسردگی میباشد و خاصیت آرامبخشی و هاضمه به لیمو به علت وجود لیمونن میباشد.
تقلبات:
اسانس به لیمو غالبا با اسانس مرکبات  مخلوط  میکنند و در عطاریها به جای به لیمو ، بادرنجبویه ( برگ) به فروش میرسد و البته اسانس به لیمو و بادرنجبویه شبیه هم هستند.

.

روش تکثیر گیاه دارویی به لیمو به روش قلمه

۱-      ابتدا در اواسط فصل رویشی شاخه­ های سالم و حدوداً ۱۵ سانتیمتری به لیمو را از گیاهان مادری جدا می­ کنیم. بایستی از شاخه هایی استفاده کنیم که دارای برگ­ های سالم و بزرگ می­ باشند. این ویژگی باعث افزایش بهره وری قلمه­ ها خواهد شد. شاخه­ های مورد نظر از زیر گره برگی جدا خواهند شد. محل جدا کردن ساقه جهت قلمه زدن بسیار اهمیت دارد این عمل باعث افزیش گیرایی و ریشه دهی به خاطر وجود مریستم­ های خفته ریشه زایی در زیر گره برگی می­ شود.

۲-     برگ­ های پایینی شاخه تهیه شده از قلمه مادری  تا ارتفاع ۷ سانتیمتری هرس می­ شوند.

۳-    گلدان­ ها یا بسترهای کشت از خاک مرغوب پر شده و تا زمانی که از آب اشباع شوند مورد آبیاری قرار می­ گیرند.

۴-    ابتدا با وسیله­ ای میله مانند یا انگشت حفره ­ای درون بستر کشت ایجاد کرده و شاخه­ های تهیه شده برای قلمه زنی درون گلدان یا بستر کشت فرو برده می ­شوند. درون هر گلدان به قطر ۱۰ سانتیمتر دو عدد قلمه و درون هر گلدان به قطر ۱۵ سانتی متری ۳ عدد قلمه جاگذاری می­ گردد. فاصله حفره­ ها از همدیگر ۵ سانتیمتر می­ باشد.

۵-    بعد از گذاشتن  قلمه­ ها به کمک دست خاک اطراف قلمه را سفت کرده یا می­ فشاریم.

۶-     بعد از جاگذاری قلمه­ ها پوشش پلاستیکی را بر روی گلدان­ ها کشیده و آنها در مقابل نور غیر مستقیم قرار می­ دهیم. این عمل جهت افزایش رطوبت محیط اطراف قلمه­ ها می­ باشد.

۷-    بسترهای حاوی قلمه­ ها هر روز بایستی آبیاری گردنند. بدین منظور هر روز در زمان مشخصی پوشش پلاستیکی را کنار زده و پس از آبیاری دوباره پوشش را ایجاد می­ کنیم. در سیستم­ های آبیاری قطره­ ای نیازی به این کار نمی­ باشد. بهترین روش آبیاری برای ریشه­ دار کردن قلمه­ های به لیمو سیستم میست یا مه پاشی می­ باشد.

۸-    رشد برگ­ های جدید در طول مراحل رشد قلمه به لیمو نشان دهنده آغاز فعالیت ریشه ­زایی می ­باشد.

۹-     یک هفته بعد از ظهور اولین برگ­ های به لیمو، پوشش پلاستیکی به صورت نیمه کنار زده می­ شود تا شرایط برای سازگاری بیشتر قلمه­ های ریشه­ دار شده با شرایط رطوبی کم فراهم آید. دو هفته بعد از ظهور اولین برگ­ ها کل پوشش پلاستیکی را کنار زده می­ شود.

۱۰-   در آخرین مرحله هر قلمه ریشه­ دار شده به گلدان های ۱۵ سانتیمتری انتقال داده می­ شود و بعد از یک هفته یا کمی بیشتر می­ توان گلدان­ها را به فضای آزاد انتقال داد.

آفات به لیمو در گلخانه

به لیمو گیاه بسیار حساسی می­ باشد. برگ­ های ظریف آن اغلب مورد هجوم دو نوع آفت قرار می­ گیرد. پروانه سفید گلخانه و کنه تار عنکبوتی از مهمترین آفات گلخانه­ ای گیاه به لیمو در گلخانه به شمار می­ آیند. مبارزه با هر کدام از این آقات به دلیل حمله به بافت سبز برگ و کاهش کارایی فتوسنتز بسیار با اهمیت و ضروری می ­باشد.

آویشن :دستورالعمل و آموزش کشت دیم گیاه دارویی آویشن

گیاه دارویی آویشن

 

 

دستورالعمل و آموزش کشت دیم گیاه دارویی آویشن

 

گیاه دارویی آویشن اختصاص به نواحی غرب مدیترانه داشته و دو گونه از این گیاه مطرح بوده است که یکی برای مصارف طبی بکارمی رفته که دارای گلهایی به رنگ سفید و دیگری که نوع سیاه نامیده می شده است.

آویشن دارای ماده موثره تیمول می باشد و گیاهی است چندساله که از اواسط اردیبهشت سال دوم گل می هد. ریشه این گیاه چوبی، مستقیم و محکم است بنابراین می تواند این گیاه را به خوبی درخود نگه دارد. ساقه آن چهارگوش و منشعب می باشد.

 

*نیازهای اکولوژیکی گیاه دارویی آویشن:

• دما: در طول رویش به هوای گرم نیاز دارد و طاقت سرما ندارد و اگر برف آن را در سه ماه نپوشاند ممکن است خشک شود.
• رطوبت : تحمل خشکی را دارد و خشکی دوست به حساب می آید به همین دلیل در زمینهای گود که سطح آب به سطح زمینها نزدیک باشد کشت نشود به غرقابی بودن زمین حساس است.
• خاک : کشت این گیاه درخاک سنگین توصیه نمی شود و خاک سبک با زهکش مناسب که حاوی ترکیبات کلسیم با PH 8-5/4 مناسب است بهترین نوع خاک برای کشت این گیاه می باشد. اگر خاک مرطوب و سنگین باشد در کمیت و کیفیت اسانس تاثیر نامطلوب خواهد داشت. مواد غذایی خاک اگر بیش از حد یا کمترازحد باشد در هر دو حالت مناسب نبوده هم در پیکر رویشی هم اسانس باعث کاهش عملکرد می شود.
• نور: با توجه به مدیترانه ای بودن گیاه لازم است طول دوره رشد از نورکافی برخوردار باشد بخصوص در اوایل رشد به سایه بسیارحساس است. پس باید در مناطق آفتابی و یا شیبدار کشت آن در دامنه های جنوبی قابل توصیه می باشد.
• ارتفاع : آویشن در کوهستانها تا ارتفاع ۲۰۰۰ متری و حتما گاهی بیشترمی روید. در ایران گونه serpylumn رویش دارد. اما آن گونه که بسیار در ایران رویش دارد                   Thymus kotschyamus است که در آذربایجان به کاکوتی معروف است آویشن شیرازی یا آویشن پهن با نام علمی Zataria multyflor در فارس بعمل می آید.

 

 

* تاریخ و فواصل کاشت گیاه دارویی آویشن:

• زمان کاشت : اگر بخواهیم بذر بکاریم پائیز و در مناطق سردتر اواخر تابستان و دیگر کشت غیرمستقیم و نشایی باشد بهترین زمان انتقال بهار (قبل از شدت یافتن تابش خورشید) و یا اواخر تابستان می باشد.
• فواصل کشت : عمق کاشت بذر در هر شرایط نباید از ۵/۰ سانتی متر بیشترباشد (چون ریزهستند)
• شیوه های تکثیر و روش کشت: روش کشت از دو طریق جنسی (بذر) و غیرجنسی (قلمه یا تقسیم بوته) انجام می گیرد. در کشت جنسی یا مستقیما” بذور در زمین کشت می شود و یا از طریق کشت در خزانه بطور غیر مستقیم عمل کشت صورت می گیرد.
• در روش غیرمستقیم خزانه پس از آماده شدن و تامین عناصر غذایی، مورد استفاده قرارمی گیرد. کیفیت بذر ازنظرخلوص و قدرت جوانه زنی تاثیر مستقیم برفواصل کشت دارد و بذور را می توان با ماسه و خاک به نسبت ۱ به ۳ مخلوط نمود و بذر مورد نیاز برای هرمترمربع خزانه ۱-۸/۰ گرم می باشد. عمق بذر در خزانه ۵/۰ سانتی متر بوده و بهتر است جهت کشت بذر آویشن به دلیل ریزبودن به نسبت یک به سه با ماسه مخلوط گردد. بهترین زمان انتقال نشاء ها اواخر بهار و اوایل تابستان می باشد و برای هر هکتار زمین تقریبا” به تعداد ۲۴۰-۱۶۰ هزار نشاء نیاز است.
• آبیاری منظم و وجین علف های هرز رشد سریع گیاهکها را موجب می گردد. مناسب ترین زمان انتقال نشاء ها زمانی است که تا ارتفاع ۱۵ سانتی متر و ریشه آن ۷-۵ سانتی متر رشد کرده باشد. انتقال می تواند هم به صورت دستی و هم با ماشین آلات (درمقیاس کشت زیاد) انجام گیرد.

فواصل کشت در بین ردیف ها ۱۰ تا ۱۵ سانتی متر و داخل ردیفها کمتر از ۵ سانتی متر باشد. انتقال قلمه ها پس از ریشه دهی و ظهور اندام های هوایی و در زمان مناسب انجام خواهد شد. تقسیم بوته نیز با استفاده از بوته های چند ساله که سالم و عاری از بیماری است انجام می گیرد بطوریکه بوته ها به چند قطعه که حاوی اندام هوایی و ریشه باشندتقسیم شده و در زمین اصلی کاشته می شوند.

 

* برداشت محصول گیاه دارویی آویشن:

زمان مناسب برداشت آویشن در آغاز گلدهی می باشد که معمولا” از اواسط اردیبهشت ماه شروع می شود. با توجه به تاثیر بسزای برداشت محصول در زمان آفتابی بودن روز اگر برداشت پیکر رویشی این گیاه در ساعاتی از روز که تابش وجود داشته باشد انجام گیرد عملکرد اسانس گیاه افزایش خواهد یافت. دفعات برداشت در سال اول یکبار، اما از سال دوم به بعد تا سه بار می توان عملیات برداشت را انجام داد.

طول اندام هوائی که باید برداشت شود از فاصله ۱۰ تا ۱۵ سانتیمتری سطح زمین خواهد بود و فواصل کمتر از این سبب می گردد تا مقدار ساقه های چوبی ضخیم افزایش یافته و تاثیر نامطلوبی در کیفیت اسانس داشته و از طرفی میزان آلودگی به خاک افزایش میابد که نهایتا” از ارزش محصول می کاهد.

اسانس در سال اول رویش کم بوده و در سال دوم عملکرد بطور قابل ملاحظه ای افزایش یافته است.

 

مریم گلی:دستورالعمل کشت دیم مریم گلی salvia officinalis

 

دستورالعمل کشت دیم مریم گلی salvia  officinalis

 

 

مریم گلی گیاهی است چند ساله که منشا آن نواحی شمالی مدیترانه گزارش شده است . ریشه مریم گلی کم و بیش ضخیم است و به طور مستقیم در خاک فرو می رود . ریشه انشعابهای فراوانی دارد. در این گیاه ساقه مستقیم و ارتفاع آن بین ۸۰-۵۰ سانتی متر است . ساقه های جوان به رنگ سبز تیره و پوشیده از کرکهای انبوه و خاکستری رنگ می باشند . برگها بلند و نیزه ای شکل و برگهای پایینی دمبرگ بلند و برگهای قسمت فوقانی دمبرگ کوتاه دارند .سطح فوقانی و تحتانی برگها پوشیده از کرکها ی ظریفی   می باشد .گلها به رنگ متمایل به بنفش ، آبی ، صورتی یا گاهی سفید و به صورت مجتمع در قسمت فوقانی ساقه ها ، روی چرخه های مخصوصی مشاهده می شوند .روی هر چرخه ۸-۵ گل وجود دارد . گونه ماژور این گیاه به نام officinalis مشهور است .

مریم گلی ۷-۵ سال عمر میکند . رشد گیاه درسال اول کند است و گلدهی تا اوایل تابستان ( تیر – مرداد ) همچنان ادامه می یابد .

.

* نیازهای اکولوژیک مریم گلی :

این گیاه در طول رویش به هوای گرم و خشک نیاز دارد ( مقاومت گیاه مریم گلی به گرما زیاد است .) گیاه مریم گلی در فصل زمستان در دمای پایین تر از ۱۵- درجه سانتی گراد دچار سرمازدگی و طی ۶-۵ روز خشک می شوند . گیاه مریم گلی برای رویش به خاک خاصی نیاز ندارد و تقریبا در هر نوع خاکی به خوبی رشد می کند . هوای گرم وخاکهای با بافت متوسط ( خاک شنی – رسی ) که حاوی ترکیبات کلسیم باشند برای کشت این گیاه مناسب و خاکهای شنی بسیار نرم ( ماسه بادی) و فقیر از مواد غذایی ، زمین های گود و مناطق سرد با رطوبت فراوان از عوامل محدود کننده رشد این گیاه است .

.

*تاریخ و فواصل کاشت مریم گلی :

به دلیل اینکه کشت به صورت دیم مد نظر می باشد بنابر این توصیه می گردد که بذور ابتدا در خزانه کشت شده و سپس به زمین اصلی منتقل گردد .زمان مناسب برای کشت در خزانه هوای آزاد ، بهار ( بین ماههای فروردین و اردیبهشت ) می باشد .بذور در خزانه هوای آزاد روی ردیف با فاصله بین ردیف ۲۰-۱۵ سانتی متر و فاصطه روی ردیف ۵ سانتی متر، کشت می شوند.

برای هر هکتار زمین به ۳۰۰-۲۵۰ متر مربع خزانه و ۲- ۵/۱ کیلوگرم بذر با کیفیت مطلوب نیاز می باشد . با آبیاری منظم سطح خزانه و وجین علفهای هرز ، نشاء ها ی ۲۵-۲۰ سانتی متری را در فصل پاییز به زمین اصلی منتقل می کنند . عمل انتقال در مساحت های کوچک با دست و در مقیاس وسیع به وسیله ماشین نشاء کار صورت می گیرد .فاصله بین ردیف ۷۰ و روی ردیف ۵۰-۴۰ سانتی متر برای کشت نشاء مناسب می باشد می باشد .

.

* برداشت محصول مریم گلی :

یک سال بعد از کشت می توان محصول را برداشت کرد . در سال سه دوره برداشت در کشورمان وجود دارد .اولین برداشت فبل از گلدهی و اوایل خرداد انجام می گیرد . پیکر رویشی گیاه مریم گلی را در سطوح کم به وسیله داس و در مقیاس وسیع با ماشین از حد فاصل بین قسمت چوبی شده و قسمت سبز ساقه برداشت می کنند . دومین و سومین برداشت به ترتیب در تابستان ( اوایل مردا د) و پاییز ( مهر ) انجام می گیرد .هنگام سومین برداشت باید توجه داشت گیاهان از نواحی تحتانی و نزدیک به سطح زمین برداشت شوند ، تا گیاه  مریم گلی در زمستان دچار سرمازدگی نشود .بهترین زمان برای برداشت محصول هنگام ظهر می باشد .

کاکوتی

پراكندگي جغرافيايي 

 کاکوتی چند ساله، يكي از گونه هاي جنس Ziziphora مي باشد كه پراكنش جغرافيايي این گیاه در جهان، در شبه جزيره بالكان شرقي، جنوب غربي آسيا و آسياي مركزي تا كوه­هاي پامير و هيماليا (ايران، عراق و بخش­هاي مركزي و شرقي تركيه) و آفريقا می­باشد (باسر و همکاران، 1991 ) و در سایر منابع پراكنش جغرافيايي این گیاه در آسیا ، آفریقا و اروپا (رشینگر، 1982 )، ترکیه، ايران ، عراق، سیبری، قفقاز، آسیای میانه، افغانستان و پاکستان ذکر شده است(جم زاد، 1388). پراكنش آن در ايران در دامنة جنوبی كوههاي البرز و مناطق استپي، اطراف تهران، كندوان، آزادپر، دره لار، دماوند، تبریز، سمنان، دامغان، شیراز، اصفهان، شیرکوه یزد، کرمان، بلوچستان (کریمی، 1374 )، استان خراسان بزرگ و آذربایجان شرقی و غربی و اغلب نقاط کوهستانی ایران می باشد. در مناطق كوهستاني کردستان در دامنه ارتفاع 1450 تا 2200 متر از سطح دریا رویش دارد از جمله سنندج ( حسن آباد تا توریور – سارال – برودر- صلوات آباد) ، کامیاران( سر شیلانه- کوله ساره- خامسان- طاینه- دولاب )، مریوان( کالی سرماضی بن – محور اسلامدشت – محور سر شیو – گردنه قلعه خانی ) ، بانه( مسیر آلوت – سورین – گردنه خان – آربابا ) ، سقز( مسیر بوکان – محور سقز بانه – سنته)، بیجار( کوه کوناته ته – منطقه حفاظت شده – یاسوکند)، دیواندره ( شریف آباد – گاوشله – خرکه – باینچوب)مي باشد( حسنی، 1384 ). بر اساس گزارش های موجود(تبریزی، 1386) اين گونه در ايران در خراسان بين درگز و گردنه الله اكبر ، بين بجنورد و مراوه تپه ، گردنه الله اكبر بين قوچان و درگز( ارتفاع 1800 متر) ، گردنه 24 كيلومتري جنوب بجنورد به سمت اسفراين ( ارتفاع 1800–1700 متر) ، كوه آلاداغ 22 كيلومتري جنوب غربي بجنورد ( ارتفاع 2300 متر) رويش مي يابد. همچنین گزارش شده است که اين گونه در ايران در مناطق کوهستانی، دامنه های صخره ای و واریزه ای و مناطق استپی در ارتفاعات بین 800 تا 3700 متر از سطح دریا می روید ( جم زاد ، 1388 ) همانند پارک ملی گلستان، مازندران؛ رامسر، کندوان، کوههای البرز، جاده کرج – چالوس، کلاردشت، رودبار، نوشهر منطقه کجور، آذربایجان شرقی؛ اهر، کوه اسکندر، سهند، زنجان، آق بولاق، کوه گلی داغ، ارسباران، اردبیل، خوی ماکو، شمال دریاچه ارومیه، کردستان، همدان؛ کوه الوند، اسد آباد، گنجنامه، کرمانشاه، پاوه، کوه شاهو، میمون آباد، لرستان؛ خرم آباد، اشترانکوه درود، الشتر، رازان، اصفهان، فریدون شهر، گلپایگان، هنده، نطنز، کوه کرکس کهکیلویه و بویر احمد، گردنه بیژن، یاسوج، شهر کرد، چهار محال و بختیاری، داران، کوهرنگ و مناطق کوهستانی استانهای کرمان، فارس، یزد، سیستان و بلوچستان، خراسان بزرگ، سمنان، تهران، قزوین، و مرکزی( جم زاد، 1388 ).